Kiwi’s zijn misschien wel de meest bizarre vogels op aarde. Je denkt misschien dat deze hierboven op de foto erg verdacht kijkt. Meer dan kijken doet ‘ie ook niet, want kiwi’s hebben enorm slecht zicht. Zien zal hij niet echt. Dat is voor een vogel al heel ongebruikelijk. Daarnaast heeft de kiwi neusgaten aan het puntje van z’n snavel, snorharen als een kat en veren die meer lijken op vacht. Ook zijn hun vleugels te klein om echt te gebruiken. Waarom is dit zo? Vandaag hebben we het over deze eigenaardige wezens.
Leefgebied
In de natuur komen kiwi’s alleen voor in Nieuw-Zeeland. Omdat ze daar, voordat de Europeanen aan kwamen varen, geen enkele natuurlijke vijand hadden, konden ze comfortabel rondlopen in de bossen en in berggebieden. Ze hoefden niet de boom in te vluchten om gevaar te vermijden. Ze zijn dus loopvogels. Dit kan je zien aan hoe krachtig hun poten zijn, maar ook aan de vorm van hun snavel.
Natuurlijk is het niet alleen maar feest voor de kiwi. Omdat hun neusgaten helemaal vooraan hun snavel zitten, moeten ze regelmatig snuiven om de prut eruit te blazen. Daarnaast is overleven in het wild een stuk moeilijker geworden voor dit kleine beestje sinds de komst van Europese prooidieren zoals hermelijnen en katten. Kiwi’s zijn niet langer veilig op de grond, en dit is een groot probleem voor de populatie. Kiwi’s graven namelijk ook nesten in hun territorium, net als dassen of konijnen. Kleine prooidieren hebben al snel toegang tot deze nesten en de kleintjes die er in rondlopen. Naar schatting overleven 95 procent van de kiwi-kinders hun eerste levensjaar niet. De vijf kiwi soorten zijn dus ook geclassificeerd als bedreigde diersoort.
Vijf soorten kiwi’s. Welke zijn dit dan? Hier zijn ze, inclusief wetenschappelijke naam en te reo Māori, de inheemse taal van Nieuw-Zeeland.
- Noordereilandkiwi / Apteryx mantelli / kiwi
- Zuidereilandkiwi / Apteryx australis / tokoeka
- Grote grijze kiwi / Apteryx maxima / roroa
- Kleine grijze kiwi / Apteryx owenii / kiwi pukupuku
- Okarito kiwi / Apteryx rowi / rowi
Dieet
De kiwi is een echte alleseter. In het wild eten ze vooral wormen en insecten, maar ook fruit en zaden gaan prima naar binnen als deze zijn gevallen. Wat ze precies eten is afhankelijk van de beschikbaarheid per seizoen. Kiwi’s zijn nachtdieren. Insecten komen vooral tevoorschijn in het donker, wat het de perfecte tijd maakt voor de kiwi om te jagen. Ze gebruiken hun neus en snavel om beestjes op te sporen onder de grond door middel van geur en vibraties. Hun snavels zijn lang en dun zodat ze lekker precies kunnen prikken zodra ze iets hebben gevonden. De snavel werkt ook als hefboom om het gat in de grond te verdiepen en te vergroten zodat de vangst er in zijn geheel uit kan worden getrokken. Omdat kiwi’s hun wormen graag heel willen opslokken, zijn ze enorm voorzichtig met het verwijderen van de worm uit de aarde. Ze zijn zelfs zo geduldig dat ze even volledig kunnen bevriezen totdat de worm ontspant, om hem vervolgens volledig intact uit zijn tunnel te halen.
In gevangenschap
Van de honderden dierentuinen verspreid over de wereld hebben maar een klein aantal één of meerdere kiwi’s op bezoek. Deze zijn geen permanente bewoners, maar tijdelijk in leen van het Nieuw-Zeelandse Department of Conservation (DoC).
Alle kiwi’s in gevangenschap volgen een strict dieet dat ontwikkeld is door experts van Massey University. Het kiwi dieet in handen van menselijke verzorging bestaat uit:
- Fruit (bessen, banaan, appel)
- Groenten (erwten, wortel)
- Maïs
- Vlees (gehakt, ossenhart)
- Supplementen (vitamine A en D, calcium, fosfor, sodium)
- Knapperige kattenbrokjes!
Deze informatie is 3 maanden geleden vrijgegeven door Auckland Zoo en kan later veranderen.
Eerst gaat het mengsel van groenten, bessen, maïs en kattenbrokjes door de blender. Vervolgens wordt daar het vlees, overige fruit en de supplementen doorheen geprakt. Om deze hele prak bij elkaar te houden voegen de dierverzorgers een scheut olie toe. Dit is zowel een plakmiddel als een toegevoegde bron van vet voor de kiwi’s. Het is overduidelijke dat dit een bizarre combinatie van ingrediënten is, maar samen bevatten ze alle voedingsstoffen die de kiwi nodig heeft voor een gezond leven. Het belangrijkste is dat fruit, groente en vlees dagelijks vers worden aangeleverd. Bij dierentuinen is dit goed en professioneel geregeld. Ook in onderzoeks- en opvangcentra worden verse ingrediënten gevoerd. Om te verzekeren dat alles nog vers is worden alle onderdelen dagelijks beoordeeld door de dierverzorgers. Het is vrij makkelijk om te zien of dit soort ingrediënten nog goed zijn of niet. Dit is dus gelukkig niet zo’n ingewikkelde taak. Het ‘moeilijkst’ te beoordelen ingrediënt zou de kattenbrokjes zijn. Bij het inzien van de versheid van brokjes moeten dierverzorgers onder andere kijken naar de datum op de verpakking en het vocht binnenin, de kleur en de knapperigheid van de brokjes. Dat duurt even iets langer dan een schimmelinspectie van een bak bessen.
Na het samenstellen wordt deze maaltijd geserveerd in tubes in de grond om de natuurlijke eetstijl van de dieren te bevorderen. Daarnaast begraven de dierverzorgers regenwormen zodat de kiwi’s de hele dag door kunnen foerageren.
Hoeveel drinkt zo’n vreemde vogel nou eigenlijk? Bijna niets! Kiwi’s halen vooral vocht uit hun eten. Ze hebben dus geen waterval of zwembad nodig in hun verblijf als bron van drinkwater. In het wild zijn er wel eens kiwi’s gespot die uit een kleine waterbron zoals een plas drinken, maar dit is uitzonderlijk. Het zal vooral gebeuren wanneer een kiwi niet genoeg vocht uit zijn eten kan halen tijdens een periode van droogte.
Nepzoogdier met vogel ingewanden
We hebben vastgesteld dat de kiwi een vogel is die zich gedraagt en uit als zoogdier. Maar hoe zit het dan van binnen? In het verteringsstelsel van de kiwi wordt echt duidelijk dat ze daadwerkelijk vogels zijn. Ik heb een visueel hulpmiddel samengesteld dat er verschrikkelijk uitziet, dus kijk ook vooral naar de illustratie uit het jaar dinosaurus waar het op gebaseerd is. Daarnaast vond ik het lastig om een aantal onderdelen te identificeren, dus wil ik graag mijn mentor bedanken voor hun hulp. Ik ga er van uit dat de wit gelaten buisjes simpelweg vaten zijn, maar deze aanname is mogelijk incorrect.
Niet geïllustreerd maar wel noemenswaardig is de krop, een soort extra keelholte in de slokdarm van vogels waar het eten kan weken voordat het naar de maag vervoerd wordt. Vogels hebben een extra maag en een extra blindedarm. De blindedarmen hebben bij vogels namelijk daadwerkelijk een functie. Ze fermenteren het voedsel en nemen water en overgebleven voedingsstoffen op.
Oeps, mijn fout!
Een Naamloze Beginnende Dierverzorger zal misschien denken dat de vorm van de snavel voor de sier is. Als je het voedsel op de grond neerzet kan de kiwi er toch bij? Ja… maar nee. Hun snavel is specifiek gevormd om in de grond te graven. Dit gedrag zit in hun DNA. Om een kiwi in gevangenschap zo natuurlijk mogelijk te laten leven, is het van belang dat je het voer op de juiste manier verstrekt. Dit betekent dat je het daadwerkelijk in de grond duwt.
Waarom zou deze Naamloze Beginnende Dierverzorger wormen begraven? Ze zijn levend en glibberig en vies. Toch is het belangrijk voor het welzijn van de kiwi’s. Ze moeten namelijk kunnen foerageren. Dit moeilijke woord heb ik al eerder genoemd. Het betekent op een nette manier ‘gooi die zooi om en ga snuiven totdat je wat vindt’. Foerageren is niet alleen goed voor het gebruik van hun snavel, maar ook van de hersenen. Als kiwi’s meer hun best moeten doen om bij hun eten te komen, moeten ze meer nadenken. Het stimuleren van hersenactiviteit is voor elk dier enorm belangrijk. Stel je voor dat je de hele dag lang naar dezelfde omgeving moet staren zonder iets te doen. Zo werkt het bij elk ander dier, en de kiwi dus ook, op exact dezelfde manier. Strooi dus vooral met die regenwormen alsof het pepernoten zijn.
Ook denkt de Naamloze Beginnende Dierverzorger dat het niet nodig is om steeds die ingewikkelde supplementen toe te voegen aan de prak. De kiwi’s kunnen toch wel zonder? Kort gezegd zitten deze supplementen niet voor niets in het dierentuindieet van de vogels. Als de Dierverzorger afwijkt kan dit grote gevolgen hebben voor de gezondheid van de kiwi’s. Om het welzijn van de dieren te garanderen moet elke dierverzorging strict het opgestelde dieet volgen.
Bedankt voor het lezen van mijn eerste blogpost! Dit was het dan. Wacht niet op de volgende, want mogelijk ben ik morgen vergeten dat deze website bestaat. Ik hoop dat je iets hebt geleerd!
Op dit moment ben in contact met Auckland Zoo voor meer informatie over het Massey University dieet. Deze pagina zal later geüpdate worden om de nieuwe informatie te verwerken, maar voor nu moet het online staan omdat het een eindopdracht van mijn opleiding is.
